35 jaar Comité P: “Acht aanbevelingen blijven terugkomen”
“Technologie mag de weg wijzen, maar geen verantwoordelijkheid krijgen”
Exact 35 jaar na de oprichting van het Comité P door de wet van 18 juli 1991, maakt voorzitter Kathleen Stinckens de balans op. Terugkijkend ziet ze acht aanbevelingen telkens terugkomen. Vooruitblikkend vormt technologie en in het bijzonder artificiële intelligentie zowel een uitdaging als een troef.
Toen het Comité P in 1991 werd opgericht als onafhankelijk en extern toezichtsorgaan, was dat tegen de achtergrond van een dalend vertrouwen in de politie. De wetgever wilde met het aanvullende toezicht geen individuele fouten bestraffen, maar wel structurele knelpunten in de politiewerking blootleggen en aanbevelingen formuleren om de werking van de politie te
verbeteren.
“De rol die Comité P de afgelopen 35 jaar meer en meer inneemt, is die van kompas. Net als een kompas, zorgt het Comité P voor vertrouwen, transparantie en bijsturing. Dat is vandaag, in de huidige maatschappelijke context, meer dan ooit nodig. Een kompas wijst de weg, ook als het terrein onzeker wordt, wanneer het zicht vertroebelt en keuzes moeilijk worden.” - Kathleen Stinckens, voorzitter van het Vast Comité P.
In de voorbije 35 jaar onderzocht het Comité P uiteenlopende thema’s. Onderzoeken naar geweld door en tegen politie, de omgang met kwetsbare personen, de relatie tussen jongeren en politie, integriteit en leiderschap, rekrutering en opleiding zijn top-of-mind en trokken grote interesse van pers, publiek en parlement. De aanbevelingen uit de onderzoeken van het Comité P, zijn en waren telkens gericht op het versterken en verbeteren van de politiewerking.
“Een rode draad in onze conclusies is dat problemen zelden ontstaan door het ontbreken van regels, maar veel vaker door de manier waarop ze worden toegepast. Acht aanbevelingen blijven terugkomen, ze verdienen dan ook constante aandacht in de dagelijkse politiepraktijk. Het zijn communicatie, houding en respect, proportionaliteit, kwaliteit van uitvoering, opleiding en begeleiding, organisatie en coördinatie, vertrouwen en tot slot toegankelijk onthaal.” - Kathleen Stinckens, voorzitter van het Vast Comité P.
De voorzitter van Comité P ziet interventies de komende jaren complexer worden. Artificiële intelligentie kan zowel voor de politie zelf als voor het Comité P een hulpmiddel vormen om dienstverlening te ondersteunen en te verbeteren, analysewerk uit te voeren en trends bloot te leggen, maar, zo waarschuwt Kathleen Stinckens, “technologie mag nooit verantwoordelijkheid krijgen, technologische hulpmiddelen mogen niet in de plaats van menselijke verantwoordelijkheid komen.”
Om zijn opdracht ten volle uit te voeren en structurele problemen zichtbaar te maken, voorziet het Comité P ook dat de nood aan betrouwbare gegevens – en dus doorgedreven registratie – hoog zal blijven en zelfs zal stijgen.
“Wat je niet meet, kan je niet begrijpen. En wat je niet begrijpt, kan je niet verbeteren. Individuele fouten aanpakken is de taak van justitie en van tuchtinstanties, wij moeten op basis van betrouwbare gegevens structurele problemen zichtbaar maken en aanbevelingen formuleren. Daar hebben we gegevens en registratie voor nodig.” - Kathleen Stinckens, voorzitter van het Vast Comité P.
Rechtenvrije foto's - hand-out door het Comité P - graag vermelding fotograaf Kristof Vadino
KathleenStinckens ComiteP 26 Copyright KristofVadino B1432284
KathleenStinckens ComiteP 10 Copyright KristofVadino BEL02293
KathleenStinckens ComiteP 12 Copyright KristofVadino BEL02355
Wat is de rol van het Comité P?
Kort samengevat:
Het Comité P staat buiten de politie en werkt voor het parlement en zo voor de burger. Het vervult een observatoriumrol, doet onderzoeken en formuleert aanbevelingen in het belang van de samenleving. Het kreeg bij wet, exact 35 jaar geleden, een unieke combinatie van opdrachten toegewezen die in de loop der jaren nog zijn toegenomen: toezichtsonderzoeken, klachtonderzoeken, integriteitsonderzoeken, preventieve bezoeken aan plaatsen van vrijheidsberoving en bijdragen aan strafrechtelijke onderzoeken door zijn enquêteurs ter beschikking te stellen van de parketten en onderzoeksrechters.
Meer uitgediept:
Het Comité P wil bijdragen tot de goede werking van een democratische, integere en gemeenschapsgerichte politie. Het oefent zijn opdracht uit via verschillende kanalen, onder meer door klachten van burgers te onderzoeken. Het Comité P vervult echter geen ombudsfunctie en is niet opgericht om individuele problemen van klagers met de politie op te lossen of erin te bemiddelen.
Het Comité P is de externe instelling die ten dienste van het federaal parlement belast is met het toezicht op de globale werking van de politie-, inspectie- of handhavingsdiensten en de uitoefening van de politiefunctie door alle bevoegde ambtenaren. In het bijzonder ziet het Comité P toe op de wijze waarop de doeltreffendheid, doelmatigheid en coördinatie worden verwezenlijkt en op de wijze waarop de fundamentele rechten en vrijheden worden nageleefd en actief gestimuleerd.
Het Comité P wil, als observatorium van de politiefunctie, op basis van eigen onderzoek en analyse, zowel op eigen initiatief als op vraag: de beeldvorming rond de politiefunctie en -werking permanent actualiseren;
- de politiewerking beoordelen en zich erover uitspreken en;
- aan de bevoegde (politie)overheden voorstellen en adviezen verstrekken.
Daarnaast wordt ook voorzien in gespecialiseerde onderzoekers ten behoeve van de gerechtelijke overheden voor het voeren van strafonderzoeken die bij voorrang worden uitgevoerd in die domeinen die ook nuttige informatie opleveren voor de observatoriumfunctie.
De vijf leden van het Vast Comité P streven ernaar om in overleg en samen met alle medewerkers bovenvermelde opdrachten te realiseren:
- door zich in de eerste plaats toe te leggen op de organisatie en werking van de politiediensten;
- met bijzondere aandacht voor een proactieve en constructieve aanpak van de problemen;
- onafhankelijk van de politiestructuur en de politieoverheden;
- op een objectieve en methodologisch onderbouwde wijze;
- door permanent een hoog niveau van professionalisme na te streven;
- door als lerende organisatie naar uitmuntendheid te streven;
- in een positieve werksfeer;
- en dit via een specifieke, collegiale en pluralistische besluitvorming.
Jurgen D'Ours