Wereldlepradag: ziekte van bijna 4.000 jaar oud treft nog steeds 200.000 mensen per jaar

BRUSSEL – Zondag 25 januari is het Wereldlepradag. Damiaanactie trekt aan de alarmbel: hoewel er al decennialang een doeltreffende behandeling bestaat, komt lepra nog steeds voor in meer dan twee derde van alle landen wereldwijd. “Het is onaanvaardbaar dat mensen vandaag nog aan lepra lijden, terwijl het een ziekte is die voorkomen en genezen kan worden”, zegt Damiaanactie. Dit weekend komen vrijwilligers overal in België in actie om deze ‘vergeten ziekte’ opnieuw onder de aandacht te brengen bij beleidsmakers, media en het brede publiek.

Lepra is een van de oudste ziektes die de mensheid kent, met sporen die teruggaan tot bijna 4.000 jaar geleden. In West-Europa verdween de ziekte na de zestiende eeuw vrijwel volledig dankzij betere levensomstandigheden, maar in verschillende delen van de wereld blijft ze vandaag een belangrijk probleem voor de volksgezondheid. Nochtans bestaat er sinds 1981 een doeltreffende combinatie van antibiotica om patiënten te behandelen.

Medische vooruitgang afgeremd door sociale ongelijkheid

Het idee dat lepra tot het verleden behoort, moet dringend worden bijgesteld. De cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) blijven zorgwekkend én stabiel: elke twee minuten krijgt iemand te horen dat hij of zij lepra heeft. Dat komt neer op bijna 200.000 nieuwe gevallen per jaar wereldwijd. De doelstelling om het aantal nieuwe gevallen tegen 2030 met 70% te verminderen, komt daardoor in het gedrang. Lepra komt nog steeds voor in 129 landen, vooral in regio’s die kampen met armoede, ondervoeding, gebrekkige hygiëne en overbevolking, zoals India, Brazilië, Indonesië en de Democratische Republiek Congo.

“Lepra is een typisch voorbeeld van een verwaarloosde tropische ziekte. De middelen om de overdracht van de ziekte te stoppen bestaan, maar de financiering moet op peil blijven. Zonder voldoende middelen blijven duizenden mensen verstoken van een diagnose en zorg, simpelweg omdat ze geen toegang hebben tot gezondheidsvoorzieningen. Alleen door gezondheidssystemen te versterken en te blijven investeren in onderzoek kunnen we de ziekte een halt toeroepen”, benadrukt Pascale Barnich, algemeen directeur van Damiaanactie.

Pascale Barnich, algemeen directeur van DamiaanactiePascale Barnich, algemeen directeur van Damiaanactie

Een race tegen de klok

Vandaag leven wereldwijd drie miljoen mensen met een handicap als gevolg van lepra, louter door een gebrek aan vroege opvolging. Zonder snelle diagnose en behandeling kan de ziekte ernstige gevolgen hebben, zoals chronische pijn en blijvende letsels, waaronder misvormingen van handen, voeten en het gezicht, en blindheid. Lepra is daarbij uniek: de handicaps zijn progressief van aard en kunnen in de loop van de tijd verergeren omdat de zenuwschade toeneemt. ​ Naar schatting ontwikkelt 20 tot 30% van de personen met lepra blijvende letsels tijdens of na hun behandeling. Recent onderzoek in de Comoren, uitgevoerd door Damiaanactie en het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen, toont aan dat een preventieve behandeling bij mensen die in contact komen met patiënten het risico om de ziekte te ontwikkelen met 44% verlaagt.

Stiftjes tegen stigmatisering

Maar het fysieke lijden is vaak niet het zwaarst. Rond lepra bestaan nog steeds hardnekkige misvattingen die leiden tot discriminatie en sociale uitsluiting van patiënten. Ondanks ​ de medische vooruitgang en het bestaan van een doeltreffende behandeling blijven de ziekte en haar zichtbare gevolgen mensen angst inboezemen.

Daarom besteedt de campagne van dit jaar bijzondere aandacht aan stigmatisering en uitsluiting van mensen met lepra. Damiaanactie zet ook sterk in op sensibilisering binnen gemeenschappen, zelfzorgpraktijken aan huis en reconstructieve chirurgie, zodat getroffen personen hun zelfstandigheid kunnen herwinnen.

Tijdens het campagneweekend (van 23 tot 25 januari 2026) trekken honderden vrijwilligers de straat op in heel België om de bekende stiften te verkopen. Zo dragen ze bij aan het indammen van lepra – én van de vooroordelen die ermee gepaard gaan. Een daad van solidariteit die onmisbaar blijft zolang toegang tot gezondheidszorg geen realiteit is voor miljoenen mensen in kwetsbare situaties.

^{Over Damiaanactie}

^{Damiaanactie is een Belgische medische non-profit organisatie, die zich inzet voor mensen die zijn getroffen door tuberculose en verwaarloosde tropische huidziektes zoals lepra en leishmaniasis. Al meer dan 60 jaar delen we deze vakkennis op het vlak van volksgezondheid door solide samenwerkingsverbanden aan te gaan, overal waar we kwetsbare mensen kunnen helpen en onderzoek kunnen vooruithelpen. Wij werken aan het versterken van gezondheidssystemen, ter ondersteuning van en op verzoek van de nationale autoriteiten in 13 landen.}

^{Onze missie komt neer op het bevorderen van een gelijkwaardige toegang tot kwaliteitsvolle gezondheidszorg overal ter wereld, waaronder België. Zodat niemand nog lijdt of sterft aan ziektes die voorkomen en genezen kunnen worden.}

Mediacontact